Reklamlar
İslamiyet Öncesi Sözlü Türk Edebiyatı Hakkında

İslamiyet Öncesi Sözlü Türk Edebiyatı Hakkında »  İslamiyet Öncesi Sözlü Türk Edebiyatı Vikipedi, özgür ansiklopedi Sözlü Türk edebiyatı, Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdeki

Gönderen Konu: İslamiyet Öncesi Sözlü Türk Edebiyatı Hakkında  (Okunma sayısı 1096 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı administrator

  • Administrator
  • General
  • *****
  • İleti: 24517
  • Karma: +3/-1
    • Profili Görüntüle
    • Toplist Ekle Site Ekle

İslamiyet Öncesi Sözlü Türk Edebiyatı Hakkında
« : Eylül 27, 2012, 03:22:40 ÖS »
 İslamiyet Öncesi Sözlü Türk Edebiyatı
Vikipedi, özgür ansiklopedi


Sözlü Türk edebiyatı, Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdeki edebiyattır. Bu dönem edebiyatı sözlü olarak üretilmiş ve kulaktan kulağa yayılarak varlığını sürdürmüştür. Bu dönemde edebiyatımızı Şamanizm, Manihaizm, Budizm gibi dinler etkilemiştir.



Sözlü Dönemin Özellikleri

    1."kopuz" adı verilen sazla dile getirilmiştir.
    2.Ölçü olarak ulusal ölçümüz olan "hece ölçüsü" kullanılmıştır.
    3.Nazım birimi "dörtlük" tür.
    4.Dönemine göre ayrı bir dili vardır.
    5.Dizelere genel olarak yarım uyak hakimdir.
    6.Daha çok doğa, aşk ve ölüm konuları işlenmiştir.
    7.Bu döneme yönelik elimizdeki en eski kaynak Kaşgarlı Mahmut'un "Divan-ı Lügat-it Türk" adlı eseridir.
    8.Bu dönem ürünleri anonimdir.
    9.Avcı ve göçebe toplumun dinsel törenlerinden doğmuştur.
    10.Anlatım söze dayanmaktadır.
    11.Şiir ağırlıklıdır.
    12.Uyak düzeni aaab,cccb,dddb dir.

Dönemin Ürünleri

    1.Koşuk: Sığır denilen sürek avlarında söylenen şiirlerdir Konusu daha çok doğa, aşk, şavaş ve yiğitliktir. Bu tür daha sonra halk edebiyatında koşma adıyla anılmıştır.
    2.Sav: Dönemin özlü sözleridir. Bugünkü atasözlerinin ilk biçimi niteliğindedir.
    3.Sagu: "Yuğ" adı verilen ölüm törenlerinde ölen kişinin erdemlerini ve onun ölümünden duyulan hüznü,acı,üzüntüyü dile getiren şiirlerdir.
    4.Destan: Toplumu derinden etkileyen olaylar sonucunda halk arasında kendiliğinden oluşan uzun nazım türüdür.

Sözlü Dönem Destanlarının Özellikleri

    1.Toplumun ortak görüşleri yansıtılmıştır.
    2.Olağanüstü özellikler bulunmaktadır.
    3.Önemli kişiler han, kral gibi seçkin kişilerden veya toplumun kabullendiği bir kahramandan ibarettir.
    4.Söyleyiş milli dil tarzındadır.
    5.Oldukça uzun yazılardır.
    6.Milli nazım ölçüsü kullanılmıştır.
    7.Konuları bakımından savaş, deprem, yangın, mizah, ünlü kişilerin yaşamları şeklinde gruplandırma yapmak mümkündür.

Türk Destanları

Destanlarımız yazıya geçirilmedikleri için bugün bunların ancak konularını bilmekteyiz. Bunları da İran, Çin ve Arap kaynaklarından öğreniyoruz.

Saka Devri Destanları

    Alp Er Tunga Destanı: Türk-İran savaşlarında Alp Er Tunga’nın yiğitliklerini ve bu savaşları anlatır.
    Şu Destanı: İskender’le Türkler arasındaki savaşı ve Türk hakanı Şu’nun kahramanlıklarını anlatır.

Hun Devri Destanları

    Oğuz Destanı:Hun hükümdarı Oğuz(Mete)'un Orta Asya'da Türk birliğini nasıl kurduğu anlatılır.Bu destanın Uygurca yazılmş bir kopyası Paris'tedir.

Göktürk Destanları

    Bozkurt Destanı: Göktürklerin dişi bir kurttan türeyişini anlatır.
    Ergenekon Destanı: Bir savaşta yenilen ve Ergenekon’a kaçan Türklerin orada bir demir dağı eritip intikamlarını almalarını anlatır.

Uygur Devri Destanları

    Türeyiş Destanı: Uygurların bir erkek kurttan türeyişini anlatır.
    Göç Destanı: Uygur Türklerinin anayurtlarından göçünü anlatır.

Destan Türleri

Destanlar oluşumları bakımından iki grupta incelenebilir.

    Doğal Destanlar


Halk arasında ortaya çıkan anonim ürünlerdir. Bunlar genellikle daha sonra bir şair tarafından derlenip düzenlenmiştir. Bu türe örnek olarak şu destanları sıralayabiliriz.

    İliada, Odysseia, Yunanlıların (Homeros)
    Kalevala, Finlilerin
    Nibelungen, Almanların
    Ramayana,Mahabarata, Hintlilerin
    El Cid, İspanyolların
    Chanson de Roland, Fransızların
    Gılgamış, Sümerlerin
    Şehname, İranlıların
    İgor, Rusların
    Şinto, Japonların

    Yapma (Suni) Destanlar


Bir olayın doğal destana benzetilerek bir şairce destanlaştırılmasıdır. Yapma destan örneği olarak şunları sıralayabiliriz:

    Virgilius, Aeneit
    Dante, İlahi Komedi
    Tasso, Kurtarılmış Kudüs
    Milton, Kaybedilmiş (Kaybolmuş) Cennet
    Firdevsi, Şehnâme
    Aristo, Çılgın Orlando
    Camoens, Os Lusiadas

Türklerin Yapay Destanları

    Kuvay-ı Milliye Destanı : Nazım Hikmet
    Üç Şehitler Destanı : Fazıl Hüsnü Dağlarca
    Çanakkale Destanı: Mehmet Akif Ersoy
    Genç Osman Destanı: Kayıkçı Kul Mustafa
    Selçukname: Yazıcıoğlu Ali





Not: Konular İnternet Sitelerinden derlenerek alıntı yapılmıştır.








BilX.Net