Reklamlar
Türkiye'de Çocuk Edebiyatı Hakkında Bilgi

Türkiye'de Çocuk Edebiyatı Hakkında Bilgi » Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de ço­cuk edebiyatı başlangıçta özgün bir nitelik taşımıyordu. Osmanlı döneminde eğitim-öğretim kitapları

Gönderen Konu: Türkiye'de Çocuk Edebiyatı Hakkında Bilgi  (Okunma sayısı 1461 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı administrator

  • Administrator
  • General
  • *****
  • İleti: 24517
  • Karma: +3/-1
    • Profili Görüntüle
    • Toplist Ekle Site Ekle

Türkiye'de Çocuk Edebiyatı Hakkında Bilgi
« : Eylül 27, 2012, 03:26:24 ÖS »
Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de ço­cuk edebiyatı başlangıçta özgün bir nitelik taşımıyordu. Osmanlı döneminde eğitim-öğretim kitapları dışında çocuklar için özel olarak yazılmış edebiyat yapıtları olduğu söylenemez. Okumayı yazmayı öğrenmiş bir çocu­ğun, ne kendi dünyasını ne de büyüklerin yaşadığı dünyayı algılamasına yardımcı olacak yapıtlar yoktu.
19. yüzyıl ortalarına kadar çocuklar ders kitapları dışında sadece din büyüklerinin ya­şamını ve savaşlarını anlatan kitapları okur­lardı. Kerem ile Aslı, Köroğlu, Âşık Garip, Ferhad ile Şirin, Arzu ile Kamber gibi halk öykülerine duyulan ilgi, çocukların da bu tür öyküleri dinleyip öğrenmelerine yol açmıştır. Sözlü halk edebiyatı geleneği bu dönemde masal, öykü ve bilmecelerle sürdürülüyordu.
Gerçek anlamda çocuk edebiyatına yönel­me Tanzimat döneminde, batılı yazarlardan yapılan çevirilerle başlar. Bunlar arasında tarihçi Ahmed Lutfi'nin Daniel Defoe'dan çe­virdiği Hikâye-i Robinson (1864), Mahmut Nedim'in Johathan Swift'ten çevirdiği Güliver Nam Müellifin Seyahatnamesi (1872), Ahmed İhsan Tokgöz'ün Jules Verne'den çevirdiği Gizli Ada (1889), Seksen Günde Devr-i Alem (1889), İki Sene Mekteb Tatili (1891) ve Mihver-i Arz (1891), Mehmed Emin'in gene Jules Verne'den çevirdiği Merkez-i Arza Se­yahat (1885) ve Beş Hafta Balon ile Seyahat (1888) özellikle anılmaya değer kitaplardı. Bu dönemde Şinasi, Recaizâde Mahmud Ekrem ve Ahmed Midhat Efendi'nin La Fontaine' den ya da daha başka şair ve yazarlardan ko­şuk ve düzyazı biçiminde yaptıkları çeviriler de çocuk edebiyatının temelini oluşturan ça­lışmalar arasında anılabilir. Kayserili Doktor Mehmed Rüşdü'nün yazdığı, Türkçe ilk alfabe Nuhbetul-Etfâl (1858) çocukların anla­yacakları bir dille yazılmış masal ve öykülere de yer vermesi bakımından önemlidir. Bu dö­nemde ayrıca Manastırlı Mehmed Rifat'ın Hikâyât-ı Müntehabe başlığı altında derlediği, 1873-98 yılları arasında 15 kez basılan, hayvan ve bitkileri konu alan kitabından da söz et­mek gerekir. Yazar bu küçük kitabında döne­mine göre yalın bir dil kullanmış, çocuklara okuma alışkanlığı aşılamak yanında, birtakım bilgiler ve ahlaksal değerler kazandırmaya özen göstermiştir.
İkinci Meşrutiyet'i (1908) izleyen yıllarda yeni okullar açılmış, öğretmen yetiştiren ku­rumlara önem verilmeye başlanmıştır. O yıl­larda İbrahim Alâaddin (Gövsa) Çocuk Şiirle­ri (1911), Ali Ulvi (Elöve) Çocuklarımıza Neşidelef'i (1912) yayımladılar. Tevfik Fikret ço­cuklar için yazdığı Şermin (1914) adlı şiir kita­bında onlara çalışkanlık, yurt sevgisi ve özveri gibi erdemleri öğütledi. Sade bir dille yazan Ömer Seyfettin'in konusunu tarihten alan öy­küleri de yaşadığı dönemde çocuklardan ilgi görmüş, bu ilgi daha sonraki kuşaklarda da sürmüştür. Bu dönemde Ziya Gökalp'in koşuk ve düzyazı masallarının bir araya getirildi­ği Kızıl Elma (1914), Yeni Hayat (1918), Ala Geyik ve Altın Işık (1923) adlı kitaplarını da anmak gerekir. Çocuk şiirleri açısından verimliymiş gibi görünen bu yıllarda yazılan şiir­ler oldukça kuru, düşündürecek yerde eğit­meyi amaçlayan türdendi.
Cumhuriyetin ilanından sonra 1928'de La­tin harflerinin kabulüyle birlikte yeni harfleri kısa yoldan öğretme kaygısıyla çocuklara yö­nelik yayınların arttığı görüldü.
Bu yıllarda Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu'nca yayımlanmış olan çeviri ve uyarlama çocuk kitapları dikkati çeker. Bu kitaplardan büyük bir bölümü Sabiha Zekeriya (Sertel) tarafından hazırlanmıştır. Bu yıllarda Süley­man Tevfik'in (Özzorluoğlu) "Türk Masalla­rı" ve "Şark Masalları" adlı iki ayrı dizi olarak yayımladığı küçük kitaplar da çocukların se­verek okuduğu ürünler arasındaydı. Mahmut Yesari'nin çocuklar için yazdığı küçük oyun­lar, Peyami Safa ve Aka Gündüz'ün çocuk kitapları da bu dönemde yayımlandı. Mahmut Yesari'nin Bağrıyanık Ömer (1930), Huriye Baha Öniz'in Köprüaltı Çocukları (1936; 1962), İskender Fahrettin Sertelli'nin Tahtları Deviren Çocuk (1936), Cahit Uçuk'un Türk İkizleri (1937) Cumhuriyet döneminin ilk çocuk romanları arasında anılır. Tarihsel romanlarıyla çocuklara da seslenen Abdullah Ziya Kozanoğlu'nun günümüzde de okunan Kızıl Tuğ (1923), Atlı Han (1924), Türk Kor­sanları (1926), Şeydi Ali Reis (1927), Gültekin (1928), Kolsuz Kahraman (1930) ve Fatih Fe­neri (1949) gibi yapıtları bu dönemde yayım­landı.
Cumhuriyet dönemi şairlerinden M. Faruk Gürtunca Çocuklar ve Şiir Kitabı (1928) ve Anadolu (1939), Yusuf Ziya Ortaç Kuş Cıvıl­tıları (1938), Hasan Ali Yücel Sizin İçin (1938), Halide Nusret Zorlutuna Yurdumun Dört Bucağı (1950) adlı kitaplarıyla çocuklara seslendiler. Bu dönemde çocuklar için şiirler yazan şairler arasında İlhami Bekir Tez, Şük­rü Enis Regü, İ. Hakkı Sunat, M. Necati Öngay ve İ. Hakkı Talaş da özellikle anılmalıdır. Orhan Veli Kanık'ın başarılı çevirisiyle ço­cukların bugün de severek okuduğu La Fontaine'in Masalları (1948; 1989) ile Nasreddin Hoca Hikâyeleri (1949; 1989) şiir alanında sö­zü edilmesi gereken çalışmalardandır.
Eflâtun Cem Güney'in halktan derlediği masalları şiirsel bir anlatımla yeniden yaza­rak yayımlaması, çocuk edebiyatımıza başka bir soluk katmıştır. Yapıtları arasında Dertli Kaval (1947), En Güzel Türk Masalları (1948), Bir Varmış Bir Yokmuş (1956), Evvel Zaman İçinde (1957) ve Gökten Üç Elma Düştü'yü (1965) sayabiliriz.






Not: Konular İnternet Sitelerinden derlenerek alıntı yapılmıştır.








BilX.Net