Reklamlar
Ordu İli Tarihi ve Ordu Şehri Hakkında Bilgiler

Ordu İli Tarihi ve Ordu Şehri Hakkında Bilgiler » Ordu Tarihçilerin yaptığı araştırma ve kazılarda, Ordu ve çevresinde ilk yerleşim izlerinin M.Ö.15 bin yıllarına kadar uzandığı görülmüştür. M.Ö. 2

Gönderen Konu: Ordu İli Tarihi ve Ordu Şehri Hakkında Bilgiler  (Okunma sayısı 10748 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı administrator

  • Administrator
  • General
  • *****
  • İleti: 24517
  • Karma: +3/-0
    • Profili Görüntüle
    • Toplist Ekle Site Ekle

Ordu İli Tarihi ve Ordu Şehri Hakkında Bilgiler
« : Şubat 25, 2011, 11:03:53 ÖÖ »
Ordu

Tarihçilerin yaptığı araştırma ve kazılarda, Ordu ve çevresinde ilk yerleşim izlerinin M.Ö.15 bin yıllarına kadar uzandığı görülmüştür. M.Ö. 2 bin yıllarında Doğu Anadolu''nun iç kesimlerinden, Karadeniz bölgesine gelen Halipler yörenin dağlık kesimlerine yerleşmişlerdir. Uzun süre bu bölgede varlıklarının sürdüren bu kavim maden işleme sanatında ileri gitmiş ve tunçtan mükemmel silahlar yapmışlardır. Yörenin özelliğine göre ahşap malzeme kullanan bu kavmin kalıntılarından bugün fazla bir eser kalmamıştır. Bununla beraber Eskipazar bölgesinde, Bayramlı adı verilen Eski Selçuk dönemi yerleşmesinin adı, 1398 yıllarında Halipia adı ile anılmaktadır. Yıldırım Beyazıt''ın tarihte Samsun''u ele geçirmesi ile Halipia emiri Giresun Fatihi Hacı Emirzade Süleyman Bey Osmanlı hakimiyetini kabul ederek, bölgeyi Osmanlılara terk etmiştir. Ordu ili M.Ö. I. Binde Hitit hakimiyeti sınırları içine girmiştir. Kotyora ise VIII. yüzyılda Miletliler tarafından kurulmuştur. Şehrin bugünkü Bozukkale mevkii olduğu belirtilmekte ise de, kale küçük ve XI. yüzyıllarda yapılmış bir karakoldan başka bir şey değildir. Çevrede de şehrin varlığını kanıtlayacak Arkeolojik buluntulara rastlanılmamıştır. Muhtemelen eski Kotyora''nın yine Bayramlı civarında Delikkaya ve yöresinde bu bölgede bulunan çok sayıdaki arkeolojik verilerden anlaşılmaktadır. Ordu toprakları Medler ve Perslerin yaşantısına da sahne olmuştur. M.Ö. 400 yıllarında 10 binlerin Ric''atı sırasında Ordu''nun antik şehre gelişi ve meşhur Ksenefon nutuklarına sahne oluşu önemli tarihi bir olaydır. Ordu ili daha sonraki devirlerde Roma ve Bizans hakimiyetine girmiş ve 1204-1264 yılları arasında ise Kommenus toprakları sınırları içinde kalmıştır. XIII. yüzyılda Selçuklu Devleti sınırları içinde yer alan Ordu, XIV. yüzyılda Osmanlı egemenliğine girmiştir. Ordu ilçesi 1920 yıllarına kadar Trabzon vilayetine bağlı bir kaza iken, 17 Nisan 1920 tarihinde merkezi Ordu olmak üzere Canik Sancağına bağlı olan Fatsa kazası da Ordu''ya bağlanmıştır.



Ordu ili, Türkiye'nin Karadeniz bölgesinde yer alan, doğusunda Giresun, batısında Samsun, güneyinde Sivas ve Tokat illeri ile komşu şehirdir.

Fındığı ile ünlü olup Türkiye'nin fındık üretiminin çoğunu karşılamaktadır.

Ordu ilinin tarihçesi

1963 – 1964 yıllarında Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Prehistorya Tarihi Kürsüsü Prof.I.Kılıç KÖKTEN’in Ordunun Ünye civarında yaptığı arkeolojik kazı ve tetkiklere göre Ordu İli’nde yerleşmeye ve medeniyet eserlerinin verilmesine M.Ö.15 bin yıllarında başlanmıştır.Yine en eski yerleşme sahalarından biri de Mesudiye ilçesidir. Bu ilçe de Prehistorya ve daha sonraki eski tunç devrine ait bir çok buluntular ele geçmiştir. Bölgede dolayısıyla Hitit ve Frigler’inde hakimiyeti görülmektedir.
Ordu şehrinde ilk yerleşme M.Ö.VIII. yüzyılında Niletli Kolonistlerce başlatılmıştır. Niletli Kolonistlerce Kotyora (Cotyora) ismi ile kurulan ilk şehrin yeri bugün bilinmemektedir.Ordu toprakları Nedler ve Perslerin yaşantısına da sahne olmuştur.M.Ö.400 yıllarında 10 binlerin Ric’atı sırasında Ordu’nun antik şehre gelişi ve meşhur Ksenefon’un nutuklarına sahne oluşu önemli bir olaydır.Helenistik, Roma, Bizanslıların hüküm sürdüğü Cotyora zamanla önemini ve canlılığını yitirmeye başlamıştır. Selçuklu Türkleri ( Danişmentliler, Hacı Emiroğulları gibi) Osmanlıların hakimiyeti altına geçen Ordu İli Cotyora’dan sonra 14. yüzyıl ortalarına doğru şehrin 4 km güneyinde bugünkü Eskipazar’da Bayramlı adıyla kuruldu.Bayramlı kasabası 18. yüzyıl başlarında eski canlılığını kaybedince batıda bucak adıyla yeni bir ilçe merkezi doğdu. Bucak adı 1869-1870’de (ORDU) adına çevrildi. Bu yeni ilçe merkezine Bolaman,Perşembe, Ulubey, Hansamana (Gölköy) ve Aybastı bucakları bağlı idi.

Ordu ilçesi 1920 yılına kadar Trabzon Vilayetine bağlı bir kaza merkezi iken 17 Nisan 1920 tarih ve 69 sayılı “Ordu Müstakil Livası Teşkiline Dair Kanunla” merkezi Ordu olmak üzere Canik Sancağına bağlı olan Fatsa kazası da Ordu’ya bağlanmış ve müstakil Ordu Livası teşkil edilmiştir.1923 yılında Sancak adı Vilayet olarak değiştirilerek bugünkü mülki taksimata Ordu Vilayeti olarak yerini almış bulunmaktadır.Bugün bilindiği gibi 18 ilçesi 5 bucağı 65 belediyesi 505 köyü ve 327 mahallesi bulunmaktadır.Doğu karadeniz bölgesinin eşsiz doğa güzelliklerini sinesinde toplayan Ordu İlimizin İlçeleri; Akkuş, Aybastı, Çamaş, Çatalpınar, Çaybaşı, Fatsa, Gölköy, Gülyalı, Gürgentepe, İkizce, Kabadüz, Kabataş, Korgan, Kumru, Mesudiye, Perşembe, Ulubey ve Ünye’dir. Doğal güzellikleri ile geleceğin turizm cenneti olmaya aday bir yapısı vardır. Yaylaları,tarihi eserleri(Habsamana Kalesi,52 basamaklı su sarnıcı,Tarihi hamam) ve gölleri ile ünlü Gölköy ilçesi, görülmeye değer yerlerin başında gelmektedir. Özellikle Cihadiye Köyü yayla meraklılarının son yıllardaki en önemli uğrak yeri olmuştur.

ORDU GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü : 6.001 km²
Nüfus : 887.765 (2000)
İl Trafik No : 52
Doğanın tüm güzelliklerinin cömertçe sergilendiği bir belde olan Ordu, deniz turizmi imkanları bakımından Doğu Karadeniz bölgesinde en şanslı il durumundadır.
Bölgenin en temiz kumu ve bölgenin en uzun kıyı şeridine sahiptir. Kıyı şeridinde, birbirinden güzel koylar, doğal ve sağlıklı plajlar ve çeşitli mesire yerleri mevcuttur.
Yeşil ile mavinin hünerlice kucaklaştığı şehri; şair şu dizelerle anlatmaya çalışmıştır. Ben Ordu’yu anlatırken bütün şiirler susar
Elvan elvan bir sis alır başımı
Tenim yağmur olur gökyüzünde
Ruhum çocuklaşır ninni ninni
Dalgalanır bu masal denizinde.
Peştamalın moru kıskanır diye
Ben Ordu’yu anlatırken söyleyemem
Bin bir tonda o yemyeşil kuşağı
İncir dalında, yosun kuytuda
Emine kız gözlerinde söyler
Oysa yedi ton yeşil kokar Ordu sokakları.
NASIL GİDİLİR
Karayolu : Ulaşım karayolu ile yapılmaktadır.
Otogar Tel : (+90-452) 233 17 98
Havayolu : Trabzon veya Samsun havalimanı kullanılabilir.
( Samsun havalimanı 165 km, Trabzon havalimanı 181 km)
Denizyolu :
Liman Tel : (+90-452) 223 29 27
Müzeler
Etnografya Müzesi
Adres: Selimiye Mah. Taşocak Cad. - Ordu
Tel: (452) 223 25 96
Ordu ilinin kuruluş yeri olan Kotyora (Bozukkale), kentin ikinci kuruluş yeri olan Bayramlı (bugün Eskipazar olarak biliniyor), Eski Cezaevi (Kilise), Bayadı Köyü sınırları içerisindeki Kurul Kayası Yerleşmesi, Etnografya Müzesi (Paşaoğlu Konağı), Büben Kaya Mezarları, Hatipli Mezarlığı il merkezindeki önemli tarihi değerlerdir.
İlçelerdeki tarihi yerlerden; Fatsa ilçesindeki Bolaman Kalesi Cıngırt Kayası; Ünye ilçesindeki Ünye Kalesi, Gürpınar Köyünde Kaya Mezarları, Şeyh Yunus Türbesi; Perşembe ilçesindeki Yason Kilisesi; Mesudiye ilçesindeki Meletios Kalesi, Kale köyü Kalesi, Kaya Mezarları; İkizce ilçesindeki Ağcakale Köyünde birinci derece arkeolojik sit alanı ilan edilen Gençağa Kalesi görülmeye değer tarihi yerlerdir.
Kurul Kayası: Kurul Kayası Eski Yerleşim Alanı, merkez ilçe Bayadı Köyü Kurul Kayası üzerinde yer almaktadır. Bu alanda ana kayanın oyulması ile yapılmış bir sarnıç ve su yolu olduğu tahmin edilen basamaklarla aşağıya inen bir dehliz bulunmaktadır. Bunların yanı sıra bina kalıntıları ve değişik dönemlere ait seramik parçaları yüzeyde görülmektedir.
Yason Burnu: Yason Burnu Doğal ve Arkeolojik Sit Alanı, Perşembe ilçesi Çaytepe Köyü sınırları içinde yer alan bu sit alanı, denize uzanan küçük bir yarımada şeklindedir. İkinci derece doğal ve arkeolojik sit alanı olarak korumaya alınmıştır. Bu alan üzerinde bir kilise, bahçe duvarı kalıntısı ile birlikte halen ayaktadır. Bunun yanı sıra deniz kıyısı boyunca uzanan duvar kalıntılarından bazı kısımlar, antik liman ve balık üretme havuzları günümüze kadar gelmiştir.
Doğal Güzellikler ve Plajlar
Ordu ilinin yamaçlarına serildiği ve Türkülere konu olan Boztepe, Gülyalı ilçesinde doğal plajı ile Turnasuyu, Akkuş ilçesinde Küçükkertil, Fatsa ilçesinde Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilen Gaga Gölü, Gölköy ilçesinde Ulugöl, Harçbeli, kış sporlarının yapılabileceği Aydoğan Tepesi, Ulubey ilçesinde Sayacabaşı önemli doğal güzellikleridir.
Ünye ilçesinde Çamlık Çakırtepe, Uzunkum, Mesudiye ilçesinde Eriçok Tepesi, Zile Yaylası, Cüle Yaylaları, Perşembe ilçesinde Efirli önemli yayla ve mesire alanlarıdır.
Yaylalar
İlde geleneksel mevsimlik yaşama biçimi olan yaylacılık günümüzde hala canlılığını sürdürmektedir. Turizm Merkezi ilan edilen Çambaşı Yaylası, Aybastı-Perşembe Yaylası, Mesudiye-Keyfalan Yaylası, Yeşilce-Topçam Yaylaları ve Akkuş-Argın Yaylası, ayrıca Cüle Yaylası, Aydoğan Yaylası, gerek doğal güzellikleri gerekse büyük yerleşim kapasiteleriyle Karadeniz Bölgesinin önemli mevsimlik rekreasyon alanlarıdır.
NE YENİR
Bütün karadeniz sahilinde olduğu gibi balık yemekleri tercih edilebilecek yiyeceklerin başında gelir.
Ordu ilinin mahalli yemeklerinden Pancar Çorbası, Pancar Sarması, Melocan Kavurması, Sakarca Mıhlaması, Galdirik Kavurması, Keşkek, Tirmit (Mantar) Kavurması, Mısır Ekmeği, Turşu Kavurmaları, Su Böreği, Hamsi Tava, Hamsi Buğulama, Hamsili İçli Tava ve diğer balık çeşitleri önemli olanlardır.



ORDU ili, Karadeniz Bölgesi'nde yer alır. Doğuda Karagöl Dağı'ndan kuzeybatıda Çar­şamba Ovası'nın doğusundaki düzlüklere, gü­neyde Kelkit İrmağı vadisinin kuzey yamaçla­rından kuzeyde Karadeniz kıyısına kadar uza Ordu ili nüfus yoğunluğu açısından ülke sı­ralamasında altıncı durumdadır. Yerleşmeye elverişli alanları kısıtlı olan ilde 1985 nüfus sayımı sonuçlarına göre kilometre kareye 127 kişi düşmektedir.

ORDU'YA İLİŞKİN BİLGİLER

YÜZÖLÇÜMÜ: 6.001 km2.
NÜFUS: 763.857 (1985).
İL TRAFİK NO: 57.
İLÇELER: Ordu (merkez), Akkuş, Aybastı, Çamaş, Çatal-pınar, Çaybaşı, Fatsa, Gölköy, Gülyalı, Gürgentepe, İkizce, Kabadüz, Kabataş, Korgan, Kumru, Mesudiye, Perşembe, Ulubey, Ünye.
İLGİ ÇEKİCİ YERLER: Ünye Çamlığı; Çambaşı Yaylası; Çınar Suyu ve Küçükkertil orman içi dinlenme yerleri; Eskipazar köyü Bayramlı kalıntıları; ibrahim Paşa, Hamidiye ve Yalı (Aziziye) camileri; Konstantin Çeşmesi; Haznedaroğulları Konağı.

Ordu ili nüfus yoğunluğu açısından ülke sı­ralamasında altıncı durumdadır. Yerleşmeye elverişli alanları kısıtlı olan ilde 1985 nüfus sayımı sonuçlarına göre kilometre kareye 127 kişi düşmektedir.

Doğal Yapı

Birçok akarsu vadisi tarafından yer yer derin biçimde yarılmış olan il toprakları engebeli ve dağlıktır. Kuzey Anadolu Dağları'nın deniz kıyısına yakın sırası tarafından engebelendirilen Ordu ili toprakları kuzeyde Karadeniz kıyısına, gü­neyde de Kelkit Irmağı vadisine doğru alçalır. Ama akarsu vadilerinin tabanları genişleme­diğinden alçak düzlüklere yalnızca Karadeniz kıyısında rastlanır. Ordu ilinin güneydoğu kesimini Giresun Dağları'nın .batı uzantıları, güney ve batı kesimlerini de Canik Dağları engebelendirir. İlin en yüksek noktası, Kara-göl Dağı'nın batısında 2.569 metreye erişen Aşıt Tepesi'dir. Dağlık alanların yüksek ke simlerinde hayvancılık açısından önem taşı­yan ve yazlık yerleşim yerleri olan yaylalar vardır.
Ordu ili topraklarından kaynaklanan sula­rın tümü Karadeniz'e dökülür. Bunların başlı-caları Bolaman ve Melet çayları ile Elekçi De­resi ve Turna Suyu'dur. Güney kesimin sularını toplayan Karakuş Çayı ise il sınırları dışında Yeşilırmak'a katılır. Bu akarsulardan en uzunu olan Melet Çayı'nın bir özelliği de, Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz ve Doğu Karadeniz bölümleri arasında sınır oluşturmasıdır. İlin doğu kesiminde dar bir alan Doğu Karadeniz bölümünün, büyük kesimi ise Orta Karadeniz bölümünün sınırları içinde yer alır.
Ordu ilinin kıyı kesimi oldukça girintili ve çıkıntılıdır. Bu kıyıdaki başlıca çıkıntı, doğu kesiminde Perşembe kasabasının yer aldığı küt bir yarımadadır. Yarımadanın doğu ucun­da Vona Burnu (Çam Burnu), batı ucunda da Yasun Burnu (Kiremit Burnu) vardır. Kıyıla­rında doğal kumsallara rastlanan bu yarım­adanın doğusundaki Vona Koyu doğal bir liman özelliği taşır.
Ordu ili, Karadeniz Bölgesi'nin bol yağışlı ılıman ikliminin etkisi altındadır. Dağların Karadeniz'e bakan kesiminde ve kıyıda 1.000-1.200 mm arasında olan yıllık ortalama yağış miktarı, iç kesimdeki Mesudiye'de yaklaşık 520 milimetredir. Sağanak yağışların daha fazla görüldüğü ilkbahar ve sonbaharda olu­şan seller ve toprak kaymaları (heyelan) çevreye zarar verir. Kıyı kesiminde aşırı sıcak ve soğuk hava görülmez.
Ordu, doğal bitki örtüsü açısından zengin olan illerimizdendir. Dağların Karadeniz'e bakan yamaçlarında meşe, kızılağaç, gürgen, kayın, köknar ve ladin, iç kesimlerde ise meşe ve sarı çamlardan oluşan ormanlar vardır.

Tarih

İÖ 2000'lerde bu topraklar Kaşkalar'ın yur­duydu. Kaşkalar, güneyde devlet kuran Hitit­ler için uzun süre önemli bir tehlike oluştur­du. İÖ 12. yüzyılda batıdan Anadolu'ya gelen halkların önünden kaçan bazı Hitit topluluk­ları bu yöreye sığındı. İÖ 8. yüzyıldan sonra tüm Karadeniz kıyılarında olduğu gibi bu kıyıda da kolonileri kuruldu. Bunların başlıcaları Kotyora ve Vona'dır. İÖ 3. yüzyıl başında Pontos Krallığı'nın egemenliği altına giren yöre, İÖ 1. yüzyıl ortalarında Roma'ya, daha sonra da Bizans'a bağlandı. 11. yüzyıl başlarında Bi­zans'ın Khaldia Theması'nın (yerel yönetim birimi) sınırları içinde olan bu topraklar sonradan, Gürcü Kraliçesi Tamara'nın yardı­mıyla 1204'te Trabzon'da bir devlet kuran
Komnenoslar'ın yönetimine girdi. 13. yüzyıl­da Anadolu Selçukluları ile Komnenos hane­danının yönetimindeki Trabzon İmparatorlu­ğu arasında el değiştiren yöre, 1461'de Fatih Sultan Mehmed tarafından Osmanlı toprakla­rına katıldı.

Ekonomi

Önemli bir bölümü kırsal yerleşim yerlerinde yaşayan Ordu ili halkı geçimini daha çok tarımdan sağlar. İl ekonomisinde fındık üreti­mi ile işlenmesi ve ticareti ilk sırayı alır. 1987'de ülkemizde en çok fındık üretilen il Ordu'ydu. En çok yetiştirilen öteki bitkisel ürünler mısır, patates, lahana, buğday, arpa ve elmadır. Başka meyve ve sebzelerin de ye­tiştirildiği Ordu ilinde çok az miktarda soyafa-sulyesi, çay, mandalina ve portakal da üre­tilir.
Ekime elverişli alanları pek fazla olmayan Ordu ilinde hayvancılık önemli bir geçim kaynağıdır. Sığır ve koyun yetiştirilen ilde hayvancılığın önemli bir dalı da arıcılıktır. 1987'de ülkemizin en çok bal ve balmumu el­de edilen ili de Ordu'ydu.
Ordu ilinin Karadeniz kıyısındaki yerleşim yerleri balıkçılık açısından önemli merkezler­dir. Balık işleme kuruluşları da bulunan ilin kıyılarında birçok balıkçı barınağı vardır. Ama son yıllarda Karadeniz'de görülen balık azalması nedeniyle Ordulu balıkçılar avlan­mak için başka denizlere gitmektedir. İlde sanayi fazla gelişmemiştir. Daha çok tarıma dayalı sanayi ve tekne yapım yerleri vardır.Ordu ilinde yer alan en önemli sanayi kuru­luşları un, soya yağı, fındık işleme, kereste, çimento, tuğla ve kiremit fabrikalarıdır. Kü­çük sanayinin canlı olduğu Ordu ili yeraltı kaynakları açısından oldukça zengindir. İl topraklarında kurşun-çinko-bakır, demir ve manganez yatakları vardır. Ordu ilinin yük­sek kesimlerindeki yaylalar dağcıların ve kampçıların yeğledikleri yörelerdir.

Toplum ve Kültür

1869'da kaza merkezi olan Ordu, akarsu taşkınları sonucunda oluşan bataklıklardan yayılan sıtma nedeniyle yazın barınılması güç bir yerleşim yeriydi. Yazı Çambaşı Yaylası'n-da geçiren Ordulular yaz sonunda, fındık toplamak için Ordu'ya dönerlerdi. 19. yüzyıl­da hızla yaygınlaşan fındık üretimi Ordu'yu önemli bir ticaret merkezi durumuna getirdi. Buraya gelen Avrupalı tüccarlar Ordu'da depolar ve fındık kırma işlikleri kurmuşlardı. Bu yüzyıl sonunda Kafkasya'dan gelen ve Ordu'ya yerleştirilen göçmenler de yörede mısır, soyafasulyesi ve patates tarımını yay-gınlaştırdı.18. ve 19. yüzyıllarda Ünye önemli bir denizcilik merkeziydi. Birçok büyük yelkenli geminin bulunduğu Ünye'de, yalnızca gemici­lerle ailelerinin yaşadığı "Ağalar" adıyla anı­lan bir mahalle vardı. Bu mahalle günümüzde de varlığını sürdürmektedir. Akdeniz ile Av­rupa'nın uzak limanlarına yük taşıyan Ünyeli tekneler seferden dönünce, topların atıldığı, helvaların yapıldığı şenlikler düzenlenir, "Derya Hamamı" adıyla anılan hamamda yıkanan gemiciler daha sonra evlerine gider­di. Yelkenli gemiler yerine buharlı gemilerin kullanılmaya başlaması ve karayolu ulaşımı­nın gelişmesinden sonra Ünye'de denizcilik geriledi.
İlde cumhuriyet öncesi yaygın olan doku­macılık, çanak-çömlek yapımı, bakırcılık, be­şik yapımı ve sepet örücülüğü gibi geleneksel el sanatları, fabrika üretimi karşısında eski önemini yitirmiştir.İlin en büyük iki kenti olan Ordu ve Ünye günümüzde, Karadeniz kıyısında yer alan başlıca ticaret ve hizmet merkezlerindendir.

İl Merkezi: Ordu

Bugünkü kentin kuzeybatısında yer alan Bozukkale yöresinde kalıntılarına rastlanan Kot-yora yerleşmesi, ilkçağda Sinope adıyla anılan Sinop'tan gelen Miletli denizciler tarafından İÖ 8. yüzyılda kurulmuş bir ticaret kolonisiy­di. Yöreye Türkmenler'in gelişinden sonra Kotyora önemini yitirdi. 16. yüzyılda, şimdiki Ordu kentinin güneyinde yer alan Eskipazar köyü yakınında kalıntıları bulunan Bayramlı yerleşmesi önem kazanmaya başladı. Türkler'in kurduğu bir yerleşim yeri olan Bayramlı'nın Karadeniz kıyısındaki iskelesi de Bu­cak'tı. 19. yüzyılda, Ordu da denen Bayramlı sönükleşirken Bucak adlı yerleşim yeri önem kazanmaya ve gelişmeye başladı. Bunun üze­rine 1869'da kaza merkezi yapılan bu yerleş­meye Bayramlı'nın öteki adı verilerek Ordu dendi. Bülbül Deresi'nin Karadeniz'e dökül­düğü kesimde kurulan ve bir cami ile çarşıdan oluşan bu küçük yerleşim yeri daha sonra kıyı boyunca kuzeye ve batıdaki Boztepe etekleri­ne doğru gelişti.
Günümüzde dağlık alanlar nedeniyle batıya ve güneye doğru gelişemeyen kent, kıyı yolu boyunca doğuya doğru büyümektedir. Tarih­sel merkezi batı kesimde kalan kentin yerleş­me alanı olarak değerlendirilemeyen Boztepe etekleri ile kıyı yolu çevresi dinlenme yeri ve gezi alanı olarak kullanılır. Kentin konut alanları Bülbül ve Civil dereleri arasında yoğunlaşır. Karadeniz kıyısını izleyen karayo­lu kenti bölgenin öteki merkezlerine bağlar. Kentteki başlıca eğitim ve kültür kurumu Karadeniz Teknik Üniversitesi'ne bağlı Ordu Meslek Yüksekokulu'dur.
Kentin nüfusu 80.828'dir (1985).

Ordu ili Türkiye'nin nüfus olarak yoğun illerinden birisidir. Ülkenin altıncı büyük şehridir. Karadeniz bölgesinin Doğu Karadeniz bölümünde bulunmaktadır. Ordu ili doğusunda bulunan Karagöl Dağı'ndan kuzeybatısındaki Çarşamba Ovası'ndan güneydeki Kelkit Irmağı'na kadar uzanmaktadır. Ordu ilinin ilçeleri Akkuş, Aybastı, Çamaş, Çatalpınar, Çaybaşı, Fatsa, Gölköy, Gülyalı, Gürgentepe, İkizce, Kabadüz, Kabataş, Korgan, Kumru, Mesudiye, Perşembe, Ulubey ve Ünye ilçeleridir. Orduda gezilecek yerler arasında Çambaşı Yaylası, Bayramlı Kalıntıları, İbrahim Paşa Camisi, Konstantin Çeşmesi, Haznedaroğulları Konağı ve Aziziye Camileri sayılabilir.

Ordu ili, Türkiye'nin Karadeniz bölgesinde yer alan, doğusunda Giresun, batısında Samsun, güneyinde Sivas ve Tokat illeri ile komşu şehirdir.

Fındığı ile ünlü olup Türkiye'nin fındık üretiminin çoğunu karşılamaktadır.

Ordu ilinin tarihçesi

1963 – 1964 yıllarında Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Prehistorya Tarihi Kürsüsü Prof.I.Kılıç KÖKTEN’in Ordunun Ünye civarında yaptığı arkeolojik kazı ve tetkiklere göre Ordu İli’nde yerleşmeye ve medeniyet eserlerinin verilmesine M.Ö.15 bin yıllarında başlanmıştır.Yine en eski yerleşme sahalarından biri de Mesudiye ilçesidir. Bu ilçe de Prehistorya ve daha sonraki eski tunç devrine ait bir çok buluntular ele geçmiştir. Bölgede dolayısıyla Hitit ve Frigler’inde hakimiyeti görülmektedir.
Ordu şehrinde ilk yerleşme M.Ö.VIII. yüzyılında Niletli Kolonistlerce başlatılmıştır. Niletli Kolonistlerce Kotyora (Cotyora) ismi ile kurulan ilk şehrin yeri bugün bilinmemektedir.Ordu toprakları Nedler ve Perslerin yaşantısına da sahne olmuştur.M.Ö.400 yıllarında 10 binlerin Ric’atı sırasında Ordu’nun antik şehre gelişi ve meşhur Ksenefon’un nutuklarına sahne oluşu önemli bir olaydır.Helenistik, Roma, Bizanslıların hüküm sürdüğü Cotyora zamanla önemini ve canlılığını yitirmeye başlamıştır. Selçuklu Türkleri ( Danişmentliler, Hacı Emiroğulları gibi) Osmanlıların hakimiyeti altına geçen Ordu İli Cotyora’dan sonra 14. yüzyıl ortalarına doğru şehrin 4 km güneyinde bugünkü Eskipazar’da Bayramlı adıyla kuruldu.Bayramlı kasabası 18. yüzyıl başlarında eski canlılığını kaybedince batıda bucak adıyla yeni bir ilçe merkezi doğdu. Bucak adı 1869-1870’de (ORDU) adına çevrildi. Bu yeni ilçe merkezine Bolaman,Perşembe, Ulubey, Hansamana (Gölköy) ve Aybastı bucakları bağlı idi.

Ordu ilçesi 1920 yılına kadar Trabzon Vilayetine bağlı bir kaza merkezi iken 17 Nisan 1920 tarih ve 69 sayılı “Ordu Müstakil Livası Teşkiline Dair Kanunla” merkezi Ordu olmak üzere Canik Sancağına bağlı olan Fatsa kazası da Ordu’ya bağlanmış ve müstakil Ordu Livası teşkil edilmiştir.1923 yılında Sancak adı Vilayet olarak değiştirilerek bugünkü mülki taksimata Ordu Vilayeti olarak yerini almış bulunmaktadır.Bugün bilindiği gibi 18 ilçesi 5 bucağı 65 belediyesi 505 köyü ve 327 mahallesi bulunmaktadır.Doğu karadeniz bölgesinin eşsiz doğa güzelliklerini sinesinde toplayan Ordu İlimizin İlçeleri; Akkuş, Aybastı, Çamaş, Çatalpınar, Çaybaşı, Fatsa, Gölköy, Gülyalı, Gürgentepe, İkizce, Kabadüz, Kabataş, Korgan, Kumru, Mesudiye, Perşembe, Ulubey ve Ünye’dir. Doğal güzellikleri ile geleceğin turizm cenneti olmaya aday bir yapısı vardır. Yaylaları,tarihi eserleri(Habsamana Kalesi,52 basamaklı su sarnıcı,Tarihi hamam) ve gölleri ile ünlü Gölköy ilçesi, görülmeye değer yerlerin başında gelmektedir. Özellikle Cihadiye Köyü yayla meraklılarının son yıllardaki en önemli uğrak yeri olmuştur.ORDU ili, Karadeniz Bölgesi'nde yer alır. Doğuda Karagöl Dağı'ndan kuzeybatıda Çar­şamba Ovası'nın doğusundaki düzlüklere, gü­neyde Kelkit İrmağı vadisinin kuzey yamaçla­rından kuzeyde Karadeniz kıyısına kadar uza Ordu ili nüfus yoğunluğu açısından ülke sı­ralamasında altıncı durumdadır. Yerleşmeye elverişli alanları kısıtlı olan ilde 1985 nüfus sayımı sonuçlarına göre kilometre kareye 127 kişi düşmektedir.


ORDU'YA İLİŞKİN BİLGİLER


YÜZÖLÇÜMÜ: 6.001 km2.
NÜFUS: 763.857 (1985).
İL TRAFİK NO: 57.
İLÇELER: Ordu (merkez), Akkuş, Aybastı, Çamaş, Çatal-pınar, Çaybaşı, Fatsa, Gölköy, Gülyalı, Gürgentepe, İkizce, Kabadüz, Kabataş, Korgan, Kumru, Mesudiye, Perşembe, Ulubey, Ünye.
İLGİ ÇEKİCİ YERLER: Ünye Çamlığı; Çambaşı Yaylası; Çınar Suyu ve Küçükkertil orman içi dinlenme yerleri; Eskipazar köyü Bayramlı kalıntıları; ibrahim Paşa, Hamidiye ve Yalı (Aziziye) camileri; Konstantin Çeşmesi; Haznedaroğulları Konağı.

Ordu ili nüfus yoğunluğu açısından ülke sı­ralamasında altıncı durumdadır. Yerleşmeye elverişli alanları kısıtlı olan ilde 1985 nüfus sayımı sonuçlarına göre kilometre kareye 127 kişi düşmektedir.

Doğal Yapı

Birçok akarsu vadisi tarafından yer yer derin biçimde yarılmış olan il toprakları engebeli ve dağlıktır. Kuzey Anadolu Dağları'nın deniz kıyısına yakın sırası tarafından engebelendirilen Ordu ili toprakları kuzeyde Karadeniz kıyısına, gü­neyde de Kelkit Irmağı vadisine doğru alçalır. Ama akarsu vadilerinin tabanları genişleme­diğinden alçak düzlüklere yalnızca Karadeniz kıyısında rastlanır. Ordu ilinin güneydoğu kesimini Giresun Dağları'nın .batı uzantıları, güney ve batı kesimlerini de Canik Dağları engebelendirir. İlin en yüksek noktası, Kara-göl Dağı'nın batısında 2.569 metreye erişen Aşıt Tepesi'dir. Dağlık alanların yüksek ke simlerinde hayvancılık açısından önem taşı­yan ve yazlık yerleşim yerleri olan yaylalar vardır.
Ordu ili topraklarından kaynaklanan sula­rın tümü Karadeniz'e dökülür. Bunların başlı-caları Bolaman ve Melet çayları ile Elekçi De­resi ve Turna Suyu'dur. Güney kesimin sularını toplayan Karakuş Çayı ise il sınırları dışında Yeşilırmak'a katılır. Bu akarsulardan en uzunu olan Melet Çayı'nın bir özelliği de, Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz ve Doğu Karadeniz bölümleri arasında sınır oluşturmasıdır. İlin doğu kesiminde dar bir alan Doğu Karadeniz bölümünün, büyük kesimi ise Orta Karadeniz bölümünün sınırları içinde yer alır.
Ordu ilinin kıyı kesimi oldukça girintili ve çıkıntılıdır. Bu kıyıdaki başlıca çıkıntı, doğu kesiminde Perşembe kasabasının yer aldığı küt bir yarımadadır. Yarımadanın doğu ucun­da Vona Burnu (Çam Burnu), batı ucunda da Yasun Burnu (Kiremit Burnu) vardır. Kıyıla­rında doğal kumsallara rastlanan bu yarım­adanın doğusundaki Vona Koyu doğal bir liman özelliği taşır.
Ordu ili, Karadeniz Bölgesi'nin bol yağışlı ılıman ikliminin etkisi altındadır. Dağların Karadeniz'e bakan kesiminde ve kıyıda 1.000-1.200 mm arasında olan yıllık ortalama yağış miktarı, iç kesimdeki Mesudiye'de yaklaşık 520 milimetredir. Sağanak yağışların daha fazla görüldüğü ilkbahar ve sonbaharda olu­şan seller ve toprak kaymaları (heyelan) çevreye zarar verir. Kıyı kesiminde aşırı sıcak ve soğuk hava görülmez.
Ordu, doğal bitki örtüsü açısından zengin olan illerimizdendir. Dağların Karadeniz'e bakan yamaçlarında meşe, kızılağaç, gürgen, kayın, köknar ve ladin, iç kesimlerde ise meşe ve sarı çamlardan oluşan ormanlar vardır.

Tarih

İÖ 2000'lerde bu topraklar Kaşkalar'ın yur­duydu. Kaşkalar, güneyde devlet kuran Hitit­ler için uzun süre önemli bir tehlike oluştur­du. İÖ 12. yüzyılda batıdan Anadolu'ya gelen halkların önünden kaçan bazı Hitit topluluk­ları bu yöreye sığındı. İÖ 8. yüzyıldan sonra tüm Karadeniz kıyılarında olduğu gibi bu kıyıda da kolonileri kuruldu. Bunların başlıcaları Kotyora ve Vona'dır. İÖ 3. yüzyıl başında Pontos Krallığı'nın egemenliği altına giren yöre, İÖ 1. yüzyıl ortalarında Roma'ya, daha sonra da Bizans'a bağlandı. 11. yüzyıl başlarında Bi­zans'ın Khaldia Theması'nın (yerel yönetim birimi) sınırları içinde olan bu topraklar sonradan, Gürcü Kraliçesi Tamara'nın yardı­mıyla 1204'te Trabzon'da bir devlet kuran
Komnenoslar'ın yönetimine girdi. 13. yüzyıl­da Anadolu Selçukluları ile Komnenos hane­danının yönetimindeki Trabzon İmparatorlu­ğu arasında el değiştiren yöre, 1461'de Fatih Sultan Mehmed tarafından Osmanlı toprakla­rına katıldı.

Ekonomi

Önemli bir bölümü kırsal yerleşim yerlerinde yaşayan Ordu ili halkı geçimini daha çok tarımdan sağlar. İl ekonomisinde fındık üreti­mi ile işlenmesi ve ticareti ilk sırayı alır. 1987'de ülkemizde en çok fındık üretilen il Ordu'ydu. En çok yetiştirilen öteki bitkisel ürünler mısır, patates, lahana, buğday, arpa ve elmadır. Başka meyve ve sebzelerin de ye­tiştirildiği Ordu ilinde çok az miktarda soyafa-sulyesi, çay, mandalina ve portakal da üre­tilir.
Ekime elverişli alanları pek fazla olmayan Ordu ilinde hayvancılık önemli bir geçim kaynağıdır. Sığır ve koyun yetiştirilen ilde hayvancılığın önemli bir dalı da arıcılıktır. 1987'de ülkemizin en çok bal ve balmumu el­de edilen ili de Ordu'ydu.
Ordu ilinin Karadeniz kıyısındaki yerleşim yerleri balıkçılık açısından önemli merkezler­dir. Balık işleme kuruluşları da bulunan ilin kıyılarında birçok balıkçı barınağı vardır. Ama son yıllarda Karadeniz'de görülen balık azalması nedeniyle Ordulu balıkçılar avlan­mak için başka denizlere gitmektedir. İlde sanayi fazla gelişmemiştir. Daha çok tarıma dayalı sanayi ve tekne yapım yerleri vardır.Ordu ilinde yer alan en önemli sanayi kuru­luşları un, soya yağı, fındık işleme, kereste, çimento, tuğla ve kiremit fabrikalarıdır. Kü­çük sanayinin canlı olduğu Ordu ili yeraltı kaynakları açısından oldukça zengindir. İl topraklarında kurşun-çinko-bakır, demir ve manganez yatakları vardır. Ordu ilinin yük­sek kesimlerindeki yaylalar dağcıların ve kampçıların yeğledikleri yörelerdir.

Toplum ve Kültür

1869'da kaza merkezi olan Ordu, akarsu taşkınları sonucunda oluşan bataklıklardan yayılan sıtma nedeniyle yazın barınılması güç bir yerleşim yeriydi. Yazı Çambaşı Yaylası'n-da geçiren Ordulular yaz sonunda, fındık toplamak için Ordu'ya dönerlerdi. 19. yüzyıl­da hızla yaygınlaşan fındık üretimi Ordu'yu önemli bir ticaret merkezi durumuna getirdi. Buraya gelen Avrupalı tüccarlar Ordu'da depolar ve fındık kırma işlikleri kurmuşlardı. Bu yüzyıl sonunda Kafkasya'dan gelen ve Ordu'ya yerleştirilen göçmenler de yörede mısır, soyafasulyesi ve patates tarımını yay-gınlaştırdı.18. ve 19. yüzyıllarda Ünye önemli bir denizcilik merkeziydi. Birçok büyük yelkenli geminin bulunduğu Ünye'de, yalnızca gemici­lerle ailelerinin yaşadığı "Ağalar" adıyla anı­lan bir mahalle vardı. Bu mahalle günümüzde de varlığını sürdürmektedir. Akdeniz ile Av­rupa'nın uzak limanlarına yük taşıyan Ünyeli tekneler seferden dönünce, topların atıldığı, helvaların yapıldığı şenlikler düzenlenir, "Derya Hamamı" adıyla anılan hamamda yıkanan gemiciler daha sonra evlerine gider­di. Yelkenli gemiler yerine buharlı gemilerin kullanılmaya başlaması ve karayolu ulaşımı­nın gelişmesinden sonra Ünye'de denizcilik geriledi.
İlde cumhuriyet öncesi yaygın olan doku­macılık, çanak-çömlek yapımı, bakırcılık, be­şik yapımı ve sepet örücülüğü gibi geleneksel el sanatları, fabrika üretimi karşısında eski önemini yitirmiştir.İlin en büyük iki kenti olan Ordu ve Ünye günümüzde, Karadeniz kıyısında yer alan başlıca ticaret ve hizmet merkezlerindendir.

İl Merkezi: Ordu

Bugünkü kentin kuzeybatısında yer alan Bozukkale yöresinde kalıntılarına rastlanan Kot-yora yerleşmesi, ilkçağda Sinope adıyla anılan Sinop'tan gelen Miletli denizciler tarafından İÖ 8. yüzyılda kurulmuş bir ticaret kolonisiy­di. Yöreye Türkmenler'in gelişinden sonra Kotyora önemini yitirdi. 16. yüzyılda, şimdiki Ordu kentinin güneyinde yer alan Eskipazar köyü yakınında kalıntıları bulunan Bayramlı yerleşmesi önem kazanmaya başladı. Türkler'in kurduğu bir yerleşim yeri olan Bayramlı'nın Karadeniz kıyısındaki iskelesi de Bu­cak'tı. 19. yüzyılda, Ordu da denen Bayramlı sönükleşirken Bucak adlı yerleşim yeri önem kazanmaya ve gelişmeye başladı. Bunun üze­rine 1869'da kaza merkezi yapılan bu yerleş­meye Bayramlı'nın öteki adı verilerek Ordu dendi. Bülbül Deresi'nin Karadeniz'e dökül­düğü kesimde kurulan ve bir cami ile çarşıdan oluşan bu küçük yerleşim yeri daha sonra kıyı boyunca kuzeye ve batıdaki Boztepe etekleri­ne doğru gelişti.
Günümüzde dağlık alanlar nedeniyle batıya ve güneye doğru gelişemeyen kent, kıyı yolu boyunca doğuya doğru büyümektedir. Tarih­sel merkezi batı kesimde kalan kentin yerleş­me alanı olarak değerlendirilemeyen Boztepe etekleri ile kıyı yolu çevresi dinlenme yeri ve gezi alanı olarak kullanılır. Kentin konut alanları Bülbül ve Civil dereleri arasında yoğunlaşır. Karadeniz kıyısını izleyen karayo­lu kenti bölgenin öteki merkezlerine bağlar. Kentteki başlıca eğitim ve kültür kurumu Karadeniz Teknik Üniversitesi'ne bağlı Ordu Meslek Yüksekokulu'dur.

Kentin nüfusu 80.828'dir (1985).


ORDU GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü : 6.001 km²
Nüfus : 887.765 (2000)
İl Trafik No : 52
Doğanın tüm güzelliklerinin cömertçe sergilendiği bir belde olan Ordu, deniz turizmi imkanları bakımından Doğu Karadeniz bölgesinde en şanslı il durumundadır.
Bölgenin en temiz kumu ve bölgenin en uzun kıyı şeridine sahiptir. Kıyı şeridinde, birbirinden güzel koylar, doğal ve sağlıklı plajlar ve çeşitli mesire yerleri mevcuttur.
Yeşil ile mavinin hünerlice kucaklaştığı şehri; şair şu dizelerle anlatmaya çalışmıştır. Ben Ordu’yu anlatırken bütün şiirler susar
Elvan elvan bir sis alır başımı
Tenim yağmur olur gökyüzünde
Ruhum çocuklaşır ninni ninni
Dalgalanır bu masal denizinde.
Peştamalın moru kıskanır diye
Ben Ordu’yu anlatırken söyleyemem
Bin bir tonda o yemyeşil kuşağı
İncir dalında, yosun kuytuda
Emine kız gözlerinde söyler
Oysa yedi ton yeşil kokar Ordu sokakları.
NASIL GİDİLİR
Karayolu : Ulaşım karayolu ile yapılmaktadır.
Otogar Tel : (+90-452) 233 17 98
Havayolu : Trabzon veya Samsun havalimanı kullanılabilir.
( Samsun havalimanı 165 km, Trabzon havalimanı 181 km)
Denizyolu :
Liman Tel : (+90-452) 223 29 27
Müzeler
Etnografya Müzesi
Adres: Selimiye Mah. Taşocak Cad. - Ordu
Tel: (452) 223 25 96
Ordu ilinin kuruluş yeri olan Kotyora (Bozukkale), kentin ikinci kuruluş yeri olan Bayramlı (bugün Eskipazar olarak biliniyor), Eski Cezaevi (Kilise), Bayadı Köyü sınırları içerisindeki Kurul Kayası Yerleşmesi, Etnografya Müzesi (Paşaoğlu Konağı), Büben Kaya Mezarları, Hatipli Mezarlığı il merkezindeki önemli tarihi değerlerdir.
İlçelerdeki tarihi yerlerden; Fatsa ilçesindeki Bolaman Kalesi Cıngırt Kayası; Ünye ilçesindeki Ünye Kalesi, Gürpınar Köyünde Kaya Mezarları, Şeyh Yunus Türbesi; Perşembe ilçesindeki Yason Kilisesi; Mesudiye ilçesindeki Meletios Kalesi, Kale köyü Kalesi, Kaya Mezarları; İkizce ilçesindeki Ağcakale Köyünde birinci derece arkeolojik sit alanı ilan edilen Gençağa Kalesi görülmeye değer tarihi yerlerdir.
Kurul Kayası: Kurul Kayası Eski Yerleşim Alanı, merkez ilçe Bayadı Köyü Kurul Kayası üzerinde yer almaktadır. Bu alanda ana kayanın oyulması ile yapılmış bir sarnıç ve su yolu olduğu tahmin edilen basamaklarla aşağıya inen bir dehliz bulunmaktadır. Bunların yanı sıra bina kalıntıları ve değişik dönemlere ait seramik parçaları yüzeyde görülmektedir.
Yason Burnu: Yason Burnu Doğal ve Arkeolojik Sit Alanı, Perşembe ilçesi Çaytepe Köyü sınırları içinde yer alan bu sit alanı, denize uzanan küçük bir yarımada şeklindedir. İkinci derece doğal ve arkeolojik sit alanı olarak korumaya alınmıştır. Bu alan üzerinde bir kilise, bahçe duvarı kalıntısı ile birlikte halen ayaktadır. Bunun yanı sıra deniz kıyısı boyunca uzanan duvar kalıntılarından bazı kısımlar, antik liman ve balık üretme havuzları günümüze kadar gelmiştir.
Doğal Güzellikler ve Plajlar
Ordu ilinin yamaçlarına serildiği ve Türkülere konu olan Boztepe, Gülyalı ilçesinde doğal plajı ile Turnasuyu, Akkuş ilçesinde Küçükkertil, Fatsa ilçesinde Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilen Gaga Gölü, Gölköy ilçesinde Ulugöl, Harçbeli, kış sporlarının yapılabileceği Aydoğan Tepesi, Ulubey ilçesinde Sayacabaşı önemli doğal güzellikleridir.
Ünye ilçesinde Çamlık Çakırtepe, Uzunkum, Mesudiye ilçesinde Eriçok Tepesi, Zile Yaylası, Cüle Yaylaları, Perşembe ilçesinde Efirli önemli yayla ve mesire alanlarıdır.
Yaylalar
İlde geleneksel mevsimlik yaşama biçimi olan yaylacılık günümüzde hala canlılığını sürdürmektedir. Turizm Merkezi ilan edilen Çambaşı Yaylası, Aybastı-Perşembe Yaylası, Mesudiye-Keyfalan Yaylası, Yeşilce-Topçam Yaylaları ve Akkuş-Argın Yaylası, ayrıca Cüle Yaylası, Aydoğan Yaylası, gerek doğal güzellikleri gerekse büyük yerleşim kapasiteleriyle Karadeniz Bölgesinin önemli mevsimlik rekreasyon alanlarıdır.
NE YENİR
Bütün karadeniz sahilinde olduğu gibi balık yemekleri tercih edilebilecek yiyeceklerin başında gelir.
Ordu ilinin mahalli yemeklerinden Pancar Çorbası, Pancar Sarması, Melocan Kavurması, Sakarca Mıhlaması, Galdirik Kavurması, Keşkek, Tirmit (Mantar) Kavurması, Mısır Ekmeği, Turşu Kavurmaları, Su Böreği, Hamsi Tava, Hamsi Buğulama, Hamsili İçli Tava ve diğer balık çeşitleri önemli olanlardır.



Not: Konular İnternet Sitelerinden derlenerek alıntı yapılmıştır.








BilX.Net